Forough Farrokhzad, por Thaís Chagas

ff

Forough Farrokhzad foi uma poeta e cineasta nascida no Teerã, Irã em 1934. Sua escrita fala sobre a falha das convenções familiares, a tentativa redenção através da espera, a solidão e o amor. A obra de Forough apresenta o não-trânsito na vida de uma mulher independente e separada na sociedade iraniana nas décadas de 1950 e 1960. Além disso, sua linguagem poética alia espaços e ações domésticas ao desconforto da injustiça. Em seus textos, o amor cresce e é o fio necessário da escrita. Os poemas aqui traduzidos são da obra Tavalodi Digar (تولدی دیگر) de 1964.

* * *

outro nascimento (تولدی دیگر )

toda minh’alma é canto obscuro
que te atravessa
que te carrega à aurora
da eterna evolução e florescer
neste canto te sussurro, ah
neste canto te cubro
de árvore
de água
de fogo

talvez a vida seja
uma longa rua onde uma mulher
com uma cesta caminha todos os dias

talvez a vida seja
uma corda com que um homem
que se enforca num galho
talvez a vida seja uma criança
que volta da escola para casa

talvez a vida seja
o acender de cigarro do fumante
que repousa entre dois amantes
ou o olhar vazio de um transeunte
que levanta seu chapéu a outro transeunte
com um vazio sorriso e bom dia

talvez a vida seja
aquele momento íntimo
quando meu olhar
se destrói nas pupilas
dos seus olhos
com a sensação
que me uno a percepção
da lua
e a recepção da escuridão
noturna,

numa sala
grande como a solidão
meu coração
grande como o amor
olha aos simples pretextos
de sua felicidade
ao murchar das flores
nos vasos
a muda que você plantou
no nosso canteiro
ao som dos canários
que cantam para janela, ah

este é meu terreno
este é meu terreno

meu terreno é
um céu que me tomam
com o cair das cortinas
meu terreno é
a queda de uma escada
abandonada
que se recupera entre
a podridão e a nostalgia
meu terreno é
o caminhar triste ao jardim
das memórias
e morre com pesar da voz
que me diz
eu amo tuas mãos

plantarei no jardim minhas mãos
germinarei — eu sei, eu sei, eu sei
e as andorinhas ovos botarão
nos buracos dos meus dedos sujos
de tinta

colocarei brincos de cereja
nas minhas orelhas
colocarei pétalas de dália
nas minhas unhas

há um beco onde
os meninos que me amavam
ainda têm cabelos bagunçados,
pernas magras e pescoços finos
e pensam nos sorrisos ingênuos
de uma menina
que uma noite foi soprada
pela ventania

há um beco onde
meu coração foi roubado
das ruas de minha infância

a jornada de um tipo de linha do tempo
cobre a linha do tempo com o tipo
um tipo consciente da imagem
que retorna com prazer do espelho

e é dessa maneira
que alguém morre
e alguém permanece

não há pescador que pérola ache
num riacho
feito poça de tão vazio

conheço uma pequena fada triste
que mora no oceano
e tão sutilmente
toca seu coração
na flauta mágica
uma pequena fada triste
que morre com um beijo
toda noite
que renasce com um beijo
toda aurora

تولدی دیگر

همه هستی من ایه تاریکیست
که ترا در خود تکرار کنان
به سحرگاه شکفتن ها و رستن های ابدی خواهد برد
من در این ایه ترا آه کشیدم آه
من در این ایه ترا
به درخت و آب و آتش پیوند زدم
زندگی شاید
یک خیابان درازست که هر روز زنی با زنبیلی از آن می گذرد
زندگی شاید
ریسمانیست که مردی با آن خود را از شاخه می آویزد
زندگی شاید طفلی است که از مدرسه بر میگردد
زندگی شاید افروختن سیگاری باشد در فاصله رخوتنک دو همآغوشی
یا عبور گیج رهگذری باشد
که کلاه از سر بر میدارد
و به یک رهگذر دیگر با لبخندی بی معنی می گوید صبح بخیر
زندگی شاید آن لحظه مسدودیست
که نگاه من در نی نی چشمان تو خود را ویران می سازد
و در این حسی است
که من آن را با ادرک ماه و با دریافت ظلمت خواهم آمیخت
در اتاقی که به اندازه یک تنهاییست
دل من
که به اندازه یک عشقست
به بهانه های ساده خوشبختی خود می نگرد
به زوال زیبای گلها در گلدان
به نهالی که تو در باغچه خانه مان کاشته ای
و به آواز قناری ها
که به اندازه یک پنجره می خوانند
آه …
سهم من اینست
سهم من اینست
سهم من
آسمانیست که آویختن پرده ای آن را از من می گیرد
سهم من پایین رفتن از یک پله متروکست
و به چیزی در پوسیدگی و غربت واصل گشتن
سهم من گردش حزن آلودی در باغ خاطره هاست
و در اندوه صدایی جان دادن که به من می گوید
دستهایت را دوست میدارم
دستهایم را در باغچه می کارم
سبز خواهم شد می دانم می دانم می دانم
و پرستو ها در گودی انگشتان جوهریم
تخم خواهند گذاشت
گوشواری به دو گوشم می آویزم
از دو گیلاس سرخ همزاد
و به ناخن هایم برگ گل کوکب می چسبانم
کوچه ای هست که در آنجا
پسرانی که به من عاشق بودند هنوز
با همان موهای درهم و گردن های باریک و پاهای لاغر
به تبسم معصوم دخترکی می اندیشند که یک شب او را باد با خود برد
کوچه ای هست که قلب من آن را
از محله های کودکیم دزدیده ست
سفر حجمی در خط زمان
و به حجمی خط خشک زمان را آبستن کردن
حجمی از تصویری آگاه
که ز مهمانی یک اینه بر میگردد
و بدینسانست
که کسی می میرد
و کسی می ماند
هیچ صیادی در جوی حقیری که به گودالی می ریزد مرواریدی صید نخواهد کرد
من
پری کوچک غمگینی را
می شناسم که در اقیانوسی مسکن دارد
و دلش را در یک نی لبک چوبین
می نوازد آرام آرام
پری کوچک غمگینی که شب از یک بوسه می میرد
و سحرگاه از یک بوسه به دنیا خواهد آمد

 

§

janela (پنجره )

uma janela é suficiente
uma janela para olhar
uma janela para ouvir
uma janela
que chegue ao coração da terra
feito o aro do poço até seu fim
que se abra para alcançar a área
da constante benevolência azul

uma janela
que encha as pequenas mãos da solidão
com noturna recompensa de estrelas generosas

uma janela que invoque o sol
pela estranheza dos gerânios

uma janela me servirá

venho da terra natal das bonecas
embaixo dos tons
das árvores de papel
do jardim de um álbum de fotos
das estações inférteis
de amores desérticos
de áridos locais da inocência
dos anos de cultivo pálido
das letras do alfabeto
detrás das mesas
de escolas tuberculosas
do minuto que as crianças
escrevem “pedra” no quadro
e pássaros frenéticos voam
para galhos secos da velha árvore

venho do núcleo das raízes
de plantas carnívoras
com minha mente inundada
pelo terrível grito da borboleta
seca, com alfinetes crucificada
dentro do caderno

quando minha confiança
foi pendurada pelo frágil fio da justiça
desta cidade, apagaram minha luz

quando o escuro lenço da lei
vendou os olhos inocentes
do meu amor

quando fontes de sangue
jorraram por todas as veias
dos meus sonhos

quando minha vida nada era
além do tiquetaque do relógio
percebo que
preciso
preciso
preciso amar
loucamente

uma janela me servirá

uma janela para o momento de lucidez,
de luz
de paz

agora a muda da nogueira
está tão alta, tão alta, tão alta
que já posso contar a história
do muro para as jovens folhas

pergunte ao espelho
o nome do salvador
o tremor da terra embaixo
de seus pés
não é mais solitário que você?

os profetas trouxeram
a missão da destruição
de nosso século
as consecutivas explosões
e nuvens envenenadas
não são a reverberação
dos versos sagrados?

você, camarada,
confidente, irmão,
quando você alcança
a lua, escreve a história
do massacre das flores

os sonhos sempre caem
de ingênuas alturas e morrem.

eu cheiro o trevo
de quatro folhas
que cresce no túmulo
das crenças arcaicas

não é a mulher
enterrada no sacro
caixão da esperança
o vestígio
da minha juventude?

subirei os degraus
da curiosidade
para saudar o bom deus
que passeia na cobertura?

sinto que o tempo passou
sinto que o momento
é a minha parte das páginas
de história
sinto que a mesa
é a falsa distância
entre minhas madeixas
e as mãos deste triste estranho

fale comigo
o que mais alguém
que te oferece
a doçura da carne
quer de você?
nada além de sentir
o calor da vida

fale comigo
sou a janela do refúgio
sou ligada ao sol.

پنجره

یک پنجره برای دیدن
یک پنجره برای شنیدن
یک پنجره که مثل حلقه ی چاهی
در انتهای خود به قلب زمین می رسد
و باز می شود به سوی وسعت این مهربانی مکرر آبی رنگ
یک پنجره که دست های کوچک تنهایی را
از بخشش شبانه ی عطر ستاره های کریم
سرشار میکند
و می شود از آنجا
خورشید را به غربت گل های شمعدانی مهمان کرد
یک پنجره برای من کافی است.

من از دیار عروسکها می آیم،

از زیر سایه های درختان کاغذی
در باغ یک کتاب مصور
از فصل های خشک تجربه های عقیم دوستی و عشق
در کوچه های خاکی معصومیت
از سال های رشد حروف پریده رنگ الفبا
در پشت میز های مدرسه مسلول
از لحظه ای که بچه ها توانستند
بر روی تخته حرف سنگ را بنویسند
و سارهای سراسیمه از درخت کهنسال پر زدند.
من از میان
ریشه های گیاهان گوشتخوار می آیم
و مغز من هنوز
لبریز از صدای وحشت پروانه ای است که او را
دردفتری به سنجاقی
مصلوب کرده بودند.

وقتی که اعتماد من از ریسمان سست عدالت آویزان بود
و در تمام شهر
قلب چراغ های مرا تکه تکه می کردند،
وقتی که چشم های کودکانه عشق مرا
با دستمال تیره قانون می بستند
و از شقیقه های مضطرب آرزوی من
فواره های خون به بیرون می پاشید،
وقتی که زندگی من دیگر
چیزی نبود هیچ چیز بجز تیک تاک ساعت دیواری
دریافتم باید باید باید
دیوانه وار دوست بدارم

یک پنجره برای من کافی است،
یک پنجره به لحظه ی آگاهی و نگاه و سکوت.
اکنون نهال گردو
آن قدر قد کشیده که دیوار را برای برگهای جوانش
معنی کند.

از آینه بپرس
نام نجات دهنده ات را،
آیا زمین که زیر پای تو می لرزد
تنها تر از تو نیست ؟
پیغمبران رسالت ویرانی را
با خود به قرن ما آوردند.
این انفجار های پیاپی
و ابرهای مسموم
آیا طنین آینه های مقدس هستند ؟
ای دوست، ای برادر، ای همخون،
وقتی به ماه رسیدی
تاریخ قتل عام گل ها را بنویس.

همیشه خوابها
از ارتفاع ساده لوحی خود پرت می شوند و می میرند.
من شبدر چهار پری را می بویم
که روی گور مفاهیم کهنه رویید است.

آیا زنی که در کفن انتظار و عصمت خود خاک شد جوانی من بود ؟
آیا دوباره من از پله های کنجکاوی خود بالا خواهم رفت
تا به خدای خوب که در پشت بام خانه قدم می زند سلام بگویم ؟

حس می کنم که وقت گذشته است.
حس می کنم که “لحظه” سهم من از برگهای تاریخ است.
حس میکنم که میز فاصله ی کاذبی است میان گیسوان من و دستهای این غریبه ی غمگین.

حرفی به من بزن،
آیا کسی که مهربانی یک جسم زنده را به تو می بخشد
جز درک حس زنده بودن از تو چه می خواهد ؟

حرفی بزن،
من در پناه پنجره ام.
با آفتاب رابطه دارم.

 

* * *
Thaís Chagas (1993) é formanda em Letras pela Universidade Federal do Rio de Janeiro, professora e revisora. Também atua como pesquisadora em literatura contemporânea e se interessa por traduções do persa e árabe. Lançou seu primeiro livro Alinhavar (2019). pela Editora Urutau.